ตะกอนกับตู้ปลาทะเล

Content สารบัญบทความ

ตะกอนคืออะไร

ตะกอนในตู้ปลามาจากอะไร

ตะกอนในตู้ปลาส่งผลกระทบกับการเลี้ยงอย่างไร

ระบบนิเวศน์ของตะกอนอินทรีย์

วิธีการจัดการกับตะกอน

การนำตะกอนในตู้ปลาไปใช้ประโยชน์อื่น ๆ

Plankton Reeftech : Reef Protection TM

ตะกอนคืออะไร

สำหรับตู้ปลาทะเล เราคงจะเคยเห็นเศษฝุ่นผงเล็ก ๆ สีน้ำตาลซีด ๆ ที่อยู่ตามพื้นหรือหน้าทราย สิ่งเหล่านี้เราเรียกมันว่า "ตะกอน"
ในภาษาต่างประเทศ ตะกอนถูกแทนด้วยคำว่า Detritus อ่านว่า ดิ - ไทร้ - ทัส และอาจแทนด้วยคำอื่น ๆ อีก เช่น คำว่า สลัดจ์
( Sludge ) ในระบบบำบัดน้ำเสีย หรือคำว่า POC หรือ POM ย่อมาจาก Particulated Organic Carbon ( Matter / Material )
ทั้งหมดนี้ หมายความถึง ตะกอนอินทรีย์ ซึงตะกอนเหล่านี้ ส่วนใหญ่ประกอบด้วย สารอินทรีย์นั่นเอง

ตะกอนในตู้ปลามาจากอะไร

ดังที่กล่าวไว้แล้วตั้งแต่ต้น ตะกอนนี้ คือ ตะกอนอินทรีย์ ซึ่งส่วนใหญ่ก็มาจากสารอินทรีย์ แต่ไม่เพียงแค่เท่านั้น ตะกอนยังประกอบ
ด้วยสารอนินทรีย์อีกด้วย ตะกอนเหล่านี้ มาจาก

• ขี้ปลา สิ่งขับถ่ายจากสิ่งมีชีวิต ปลา ปะการัง สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง ซึ่งเป็นพวกกากอาหาร เมือก สิ่งคัดหลั่ง ต่าง ๆ
• ซากสิ่งมีชีวิต เนื้อปลา ก้างปลา เนื้อสัตว์ต่าง ๆ เนื้อเยื่อพืช แพลงตอนตาย เซลแบคทีเรีย
• โครงสร้างแคลเซียม ทั้งมาจากสิ่งมีชีวิต เช่น ฝุ่นที่แตก ๆ จากโครงปะการัง เก่า ก้างปลา ซากสาหร่ายหินปูน หรือมาจากการตกตะกอน
  เองของ แคลเซียมคาร์บอเนต จากการอิ่มตัวกว่าจุดที่จะละลายได้ หรือด้วยการชักนำของฟอสเฟต หรือ สารอินทรีย์ หรือตะกอนเก่า
• แร่ธาตุรองต่าง ๆ จากการจับตัวเข้ากับตะกอน
• ตะกอนที่มาจากการสร้างสารเมือก ของพวกแบคทีเรีย ทำให้สิ่งปฏิกูล เกิดการรวมตัวกันเป็นตะกอน

 

ตะกอนจะมีความสัมพันธ์กัน ระหว่าง สารที่ละลายในน้ำ และ ตะกอน ที่นอนก้นอยู่ นั่นคือ สารอินทรีย์ที่ละลายน้ำ ( ถูกเรียกแทนที่ด้วยว่า DOM
หรือ DOC ย่อมาจาก Dissolved Organic Carbon / Dissolved Organic Matter ) จะถูกทำให้จับตัวกันเป็นตะกอน POC และตะกอน POC ก็จะ
ละลายออกมาเป็น DOC

(เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงของตะกอน อ่านต่อในหัวข้อระบบนิเวศน์ของตะกอนด้านล่างครับ )

ตะกอนในตู้ปลาส่งผลกระทบกับการเลี้ยงอย่างไร

หากเป็นนักเลี้ยงมือใหม่ ตะกอนนั้นเป็นแหล่งรวมของแบคทีเรียที่จะคอยจัดการกับของเสียต่าง ๆ
เพื่อให้สารอินทรีย์ที่เป็นของเสีย ลดความเป็นพิษลง ( ดูในเรื่องวัฏจักรไนโตรเจน กับ เริ่มต้นเลี้ยงตู้ทะเล )
ขณะที่เมื่อผ่านช่วงเวลาวิกฤติของตู้ขั้นแรกที่เราเรียกว่า โรคตู้ใหม่ หรือ New Tank Syndrome ( NTS )ปริมาณ
ตะกอนจะสะสมขึ้นเรื่อย ๆ จนเกิดภาวะที่เรียกว่า โรคตู้เก่า หรือ Old Tank Syndrome = OTS ที่ตะกอนจะ
เป็นปัจจัยหลักก่อให้เกิดปัญหาแทน

แนวปะการัง ไม่ชอบตะกอน

หากเราสังเกตว่าแนวปะการังเจริญเติบโตขึ้น ในธรรมชาติ จะมีตะกอนปะปนมาด้วยเสมอ ๆ และหากมี
แนวปะการังที่มีความห่างจากตะกอนอย่างพอดี ๆ ซึ่งมักจะเป็นบริเวณแนวปะการังที่ถูกรายล้อมด้วยน้ำลึก
รอบด้าน อย่างเช่น แนวปะการังเอทอล ( Atoll = แนวปะการังวงแหวน ) หรือ แนวปะการังแถบฮาวาย
ปะการังจะมีความสมบูรณ์และสีสวยสดกว่าแนวปะการังที่อยู่ใกล้บริเวณปากแม่น้ำ หรือแนวะปะการังชายฝั่ง
ยกตัวอย่างที่เห็นเด่นชัดสุดคือ แนวปะการังในบริเวณหมู่เกาะของทะเลอันดามัน จะมีความสวยงามและ
อุดมสมบูรณ์กว่าในอ่าวไทย เนื่องจากทะเลอ่าวไทยค่อนข้างมีการแลกเปลี่ยนกับน้ำในมหาสมุทรใหญ่น้อยกว่า
สารอินทรีย์ที่ละลายน้ำจึงปะปนในน้ำทะเลมากกว่า

อย่างที่กล่าวไว้ข้างต้น ว่า แนวปะการังที่สวยงาม จะขึ้นในบริเวณที่ห่างจากตะกอนพอสมควร จุดที่ปะการังขึ้น
ก็เช่นกัน ปะการังจะสามารถขึ้นได้เมื่อห่างจากตะกอนในระยะทางหนึ่ง ๆ ซึ่งอาจเป็น เซนติเมตร หรือ เป็น ห่ลาย
สิบเมตรก็ได้ ทั้งนี้ขึ้นกับปริมาณและส่วนประกอบของตะกอน กระแสน้ำ รวมถึงความทนได้ของปะการัง สิ่งเหล่านี้
ยังต้องการการศึกษาวิจัยต่อไปว่า ปะการังชนิดใดสามารถทนต่อน้ำที่มีคุณภาพต่ำ ( หรือมีสารอินทรีย์ = มลพิษ
ละลายอยู่มาก ได้ ) รวมถึงความห่างเป็นกี่เซนติเมตรจากตะกอนที่ปะการังสามารถเจริญเติบโตได้
ที่ท่านผู้อ่านเรา ๆ ท่าน ๆ จะต้องเก็บรวบรวมประสบการณ์ต่อไป ( ทางเราขอความร่วมมือ
ในการแชร์ประสบการณ์จองท่าน ผ่านทางกระดานสนทนาครับ )

ปะการังประเภทโพลิปเล็ก เป็นปะการังที่เจริญเติบโตเร็ว ขณะเดียวกันก็เป็นปะการังที่ได้รับผลกระทบจากตะกอน
ไวกว่าปะการังตัวอื่นพอสมควร ปะการังโพลิปใหญ่หลายชนิดสามารถทนตะกอนได้ดี อย่างเช่น ปะการังเพลท
( Fungia sp. ) จะเจริญเติบโตบนพื้นทราย ปะการังอ่อนหลายชนิด สามารถทนกับตะกอนได้บ้าง ขณะที่ปะการัง
จำพวก กระดุม ( Zoanthids ) และ กระดุมใหญ่ ( Zoanthids - Protopalythoa ) และพวกปะการังเห็ดติดหิน
( Disc anemone, Mushroom Coral , Actinodiscus sp. ) สามารถเจริญเติบโตได้ดีเวลามี ตะกอนเนื่องจากมัน
กินสารอินทรีย์ละลายน้ำจากตะกอนเป็นต้น

เราจึงรวบรวมความทนต่อตะกอนของปะการังได้ดังนี้ ( ข้อมูลอยู่บนพื้นฐานประสบการณ์ อาจผิดพลาดได้ )

*คะแนน หมายถึง คะแนนความทนทานต่อสภาพแวดล้อมในตู้เก่า

ระบบนิเวศน์ของตะกอนอินทรีย์

แรกเริ่มเดิมที เมื่อเราจัดตั้งตู้ใหม่ เราก็พบว่าน้ำมันใสดี ต่อมาเมื่อเราใส่หินเป็น ใส่สาหร่าย ฯลฯ เรายังไม่ได้ใส่แม้กระทั่ง
ปลา หรืออาหารปลาเลย ต่อมาเราเริ่มพบว่า มีตะกอนเกิดขึ้นในตู้เสียแล้ว ทั้ง ๆ ที่ไม่มีปลาซักกะตัว ในตู้

ตะกอนนี้มาจากไหน ?

คำตอบเรารู้ตั้งแต่ข้างต้นแล้ว ว่ามันมาจากซากสิ่งมีชีวิต และมาจากการตกตะกอนของสารจำพวกแคลเซียม รวมถึง
แมกนีเซียมด้วย แต่อันแรกดูจะเป็นปัญหาใหญ่กว่า และเมื่อไหร่ที่เราเริ่มเลี้ยงตู้ทะเล เราจะพบว่า เราได้เริ่มต้น จับเอา
สิ่งมีชีวิต มาเข้าสู่ วัฏจักรของสิ่งมีชีวิต ภายในตู้ใบแคบ ๆ และสิ่งมีชีวิต ย่อมมีเกิด แก่ เจ็บ ตาย เป็น ธรรมดา เพียงแต่
เราไม่รู้ว่า กว่าสิ่งมีชีวิตหนึ่ง ๆ จะเกิด และ เติบโต ได้ จะต้องอยู่บนกองซากศพของสิ่งมีขีวิตอื่นขนาดไหน

แต่นั่นก็คือ วัฏจักร !!!! ซึ่งจะหมุนเวียนเปลี่ยนผันไปตลอดเวลา และไม่หยุดนิ่ง นั่นคือ แนวปะการังในตู้หรือในธรรมชาติ
มีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา เราเรียกสิ่งนี้ว่า ไดนามิก ( Dynamic ) และผู้เลี้ยงสิ่งเกี่ยวกับทะเล จะอยู่ใกล้ชิดกับวัฏจักร
ของสิ่งมีชีวิตมากกว่างานอดิเรกชนิดอื่น ๆ จึงเป็นการดีกว่า ถ้าเรารู้จักวัฏจักรต่างๆ

ตะกอนก็เช่นกัน มันเริ่มต้นมาจาก เศษอาหารปลาที่เราให้ไป ขี้ปลา สาหร่ายที่ตาย ซากแบคทีเรีย ตัวแบคทีเรียเอง สิ่งมีชีวิต
ขนาดเล็กต่าง ๆ ที่เรียกว่า จุลชีพ ซากไข่ ซากตัวอ่อนของปะการัง เมื่อตายลง จะกลายเป็น ซากที่จมหรือลอยในน้ำ หรือติดค้าง
ณ ที่ใดที่หนึ่ง หากโชคดี ก็จะถูกสิ่งมีชีวิตชนิดอื่นกิน ( เหมือนทีเราให้อาหารปลา ) หากไม่มีสิ่งมีชีวิตอื่นกิน ก็จะกลายเป็นหน้าที่
ของแบคทีเรีย ที่มีอยู่ทุกหนทุกแห่ง จัดการย่อยสลายซากนั้น จนกลายเป็นชิ้น ๆ ขนาดเล็ก ๆ

สิ่งมีชีวิต --> ตาย -->ซาก --> โดนกิน --> ซาก หรือ มูลขับถ่าย --> สิ่งมีชีวิตขนาดเล็กกินอีกที --> ซากและมูลขนาดเล็ก ( ตะกอน )

เมื่อเกิดตะกอนขึ้นมาแล้ว ตะกอนจะถูกย่อยสลายต่อไป ด้วยจุลชีพต่าง ๆ เช่น แบคทีเรีย รา โปรติสต์ ซิลิเอต อมีบา ฯลฯ บางครั้ง
การย่อยสลายจะให้เป็นสารอินทรีย์ละลายน้ำ และบางครั้ง ก็จับสารอินทรีย์ในน้ำมาใช้เป็นพลังงานเพื่อย่อยสลาย ดังนั้น ตะกอนก้อน
หนึ่ง ๆ จะมีแบคทีเรียและจุลชีพ อาศัยอยู่ เป็นสังคม เหมือนคนอาศัยบนโลก อย่างไรอย่างนั้น

ตะกอนอินทรีย์ <--> สารอินทรีย์ละลายน้ำ

ในสังคมของจุลชีพบนตะกอน จะมีการผลิตอาหารต่างๆ มากมาย ตะกอนที่ถูกย่อยดีแล้ว จะถูกแปรเปลี่ยนไปเป็นสารอาหารบางส่วน
เช่น กรดอะมิโน โปรตีน คาร์โบไฮเดรต ทำให้ตะกอนเกิดมีคุณค่าทางสารอาหารขึ้นมาใหม่ และกลายเป็นอาหารสำหรับสิ่งมีชีวิตที่ทำ
หน้าที่กรองน้ำ โดยการจับอาหารที่เกิดจากตะกอนกินอย่างเช่น ฟองน้ำ เป็นต้น ตะกอนเหล่านี้จึงถูกมองในแง่ของอาหารมากขึ้น และ
เรียกกันว่าเป็น หิมะทะเล หรือ Marine Snow

ตะกอนอินทรีย์ --> จุลชีพมาเกาะ --> ( เวลาผ่านไป เกิน 15 วัน ) จุลชีพผลิตอาหาร --> อาหารสำหรับสัตว์กรองน้ำ

ในอดีต เรามองว่า สัตว์ประเภทกรองน้ำกิน สามารถได้รับอาหารจากตะกอนเหล่านี้ และเจริญเติบโตได้ดี ทำให้น้ำใส และ มีคุณภาพดี
แต่ในความเป็นจริงของตู้เลี้ยง นั่นไม่ใช่ภาพทั้งหมด ของความสำเร็จ สิ่งที่เกิดขึ้นมักกลับกลายเป็นว่า มีเพียงสัตว์กรองน้ำบางพวกเท่านั้น ที่สามารถเจริญเติบโตได้ดี และในบริเวณหนึ่ง ๆเท่านั้น รวมถึงความช้าในการเจริญเติบโต จนไม่ทัน กับอัตราการก่อตัวของตะกอน แทนที่ระบบตู้เลี้ยง จะสมบูรณ์ และ สมดุลย์ มักเกิดปัญหากลับเป็นว่า เกิดการหมักหมม จนกลายเป็นมลพิษแทน

ภาพที่ 1 ผลของการกระทำของจุลชีพบนตะกอน

ภาพที่ 2 วัฏจักรของจุลชีพกับตะกอน

สำหรับธรรมชาติ ตะกอนที่เกิดขึ้น ส่วนใหญ่จะถูกพัดไปนอนที่ก้นทะเล
ทำให้น้ำทะเลส่วนบนยังใสสะอาดอยู่ และน้ำทะเลส่วนล่างจะมีสารอาหาร
ละลายอยู่ เมื่อเกิดปรากฏการณ์อัพเวลลิ่ง Upwelling หรือ กระแสน้ำยก
จากข้างใต้ขึ้น มาด้านบน ทำให้สารอาหารในรูปที่ละลายแล้วของฟอสเฟต
ไนเตรต ฯลฯ ขึ้นมาสู่วัฏจักรของแพลงตอนพืชในมหาสมุทรน้ำลึก หรือ บริเวณ
เกาะตามมหาสมุทร ต่าง ๆ ส่วนแนวปะการังจะได้รับตะกอนเพียงบางส่วน
กลายมาเป็นอาหาร ในวัฏจักรของแนวปะการังต่อไป ทำให้เราสืบทราบได้ว่า
จริง ๆ แนวปะการังต้องการอาหารจากตะกอนในจำนวนไม่มาก และ ตะกอน
ที่นอกเหนือจากนั้น จะถูกพัดไปทิ้งในบริเวณห่างจากแนวปะการังเกือบทั้งหมด
บริเวณเหล่านี้ ได้แก่

• แอ่งใต้สมุทร ( Deep Sea Floor )
• ร่องน้ำระหว่างแนวปะการังกับฝั่ง ( Reef Lagoon )
• แอ่งน้ำกลางแนวปะการังเอโทล ( Atoll's Lagoon )
• ร่องน้ำของแนวปะการังใหญ่ ( Reef Canal ) ของแนวปะการังห่างฝั่ง Barrier Reef

อัตราแลกเปลี่ยนน้ำบริเวณที่พักตะกอนหรือแอ่งน้ำ Lagoon กับน้ำบริเวณที่แนวปะการังอยู่ จะมีไม่มากเกินไปแต่จะแลกเปลี่ยนบริเวณผิวน้ำมากกว่า ทำให้ปะการังสามารถได้รับสารอาหาร
ที่มาจากผู้ผลิต เช่นแพลงตอนพืช กับผู้บริโภคลำดับต้น ๆ เช่น แพลงตอนสัตว์ แล้วแนวปะการังเอง
ก็มีการผลิตอาหารจากการปล่อยไข่ กับตัวอ่อน และเซลสืบพันธุ์ขนาดเล็ก ของสัตว์ที่อาศัยในนั้น
จึงมีการกินกันของสัตว์ต่างๆ ทำให้พลังงานหมุนเวียนอยู่ในแนวปะการังเอง บวกกับ อาหารในรูป
สิ่งมีชีวิตจากแพลงตอนและตัวอ่อนสัตว์น้ำจากทะเลเปิดและป่าชายเลน ส่วนตะกอนที่เกิดขึ้น ก็
ถูกขจัดทิ้งไปโดยกระแสน้ำ

ภาพที่ 3 การหมุนเวียนของตะกอนหลัก ๆ ของแนวปะการังกับทะเลส่วนอื่น
( ลูกศรสีเขียวแสดงสารอาหารในรูปของชีวิต และ ลูกศรชมพูแสดงสารอาหารรูปไม่มีชีวิตหรือ
มีขนาดเล็กเช่นแบคทีเรีย )

ในตู้ปลาของเรามักไม่มีที่พักตะกอนเหมือนในธรรมชาติ ยกเว้น ซัมพ์ ( Sump ) แต่ขนาดที่พัก ก็ยัง
เล็กเกินกว่าจะสามารถจัดการกับตะกอนให้กลายมาเป็นอาหารประเภทแพลงตอนได้อย่างเพียงพอ
กับตู้ทะเลของเรา ดังนั้น การให้อาหารจึงเป็นสิ่งจำเป็น และการกำจัดตะกอนที่เกิดจากอาหารและ
ซาก ก็เป็นสิ่งจำเป็นอีกเช่นเดียวกัน ดังนั้น จึงต้องบอกว่า ตู้ทะเล "จำเป็นต้องมีการดูแลสม่ำเสมอ"

วิธีการจัดการกับตะกอน

เบื้องต้น เราสามารถกำจัดตะกอนได้ง่าย ๆ โดยการเริ่มตั้งตู้ใหม่ และแน่นอน มันไม่คุ้มกับความพยายาม
ทั้งหมดที่เราทำมาเลย ดังนั้น เราจึงมีวิธีจัดการกับตะกอนขณะที่ตู้ยังดำเนินระบบ ( ใช้ทับศัพท์ว่ารัน Run )
อยู่ได้

การวางแผนที่ดีจึงสำคัญ แผนที่ดีคือ การเริ่มตั้งตู้โดยคำนึงถึงว่าเราจะกำจัดตะกอนได้อย่างไร

วิธีการกำจัดตะกอนเบื้องต้นจึงมีหลายแบบ แต่ละแบบมีข้อดีและข้อเสียต่างกัน ไม่ควรใช้แบบใดแบบเดียว
ควรใช้หลาย แบบร่วมกัน อาจมีแบบใดแบบหนึ่งเป็นหลัก และอีกแบบเป็นระบบเสริม จึงจะมีประสิทธิภาพดี
กว่าสำหรับการดูแลรักษาตู้ทะเล

ลดอาหาร - คิดว่าข้อนี้คงทำได้สำหรับนักเลี้ยงที่ชอบให้อาหารมากเกินไปจนปลาหรือสิ่งอื่น ๆ กินไม่หมด
แต่กับนักเลี้ยงรุ่นเก่าที่สามารถคุมปริมาณอาหารได้พอดี ก็ยังมีตะกอนอยู่ดี

ใช้กรองแบบทรายลึก ( Deep Sand Bed = DSB ) หรือการปูพื้นตู้ด้วยทรายจำนวนมาก ทรายจะเป็นที่อยู่
ของสิ่งมีชีวิตขนาดจิ๋ว ที่จะคอยกินตะกอน ให้หมดไป วิธีนี้มีข้อถกเถียงกันอยู่มาก ว่า มันจะกำจัดได้หมด
จริงหรือเปล่า เท่าที่ทดลองมา ทรายจะมี 2 คุณสมบัติคือ เป็นที่อยู่อาศัยของจุลชีพ และ เป็นที่ดูดซับสารอินทรีย์
ด้วย ทำให้ตู้ที่ใช้ปู DSB จะดูดีในช่วง 2 ปีแรก แต่หลังจากนั้น จะแภ้ไขปัญหาโรคตู้เก่าได้ลำบากมาก ขณะที่
ผู้เชี่ยวชาญบางท่าน แนะนำว่า เกิดจากสัตว์กินตะกอนน้อยไป จึงต้องใส่ทรายเป็นใหม่ลงเรื่อย ๆ รวมทั้งสัตว์
กินตะกอนด้วย ก็จะสามารถเลี้ยงต่อไปได้เรื่อย ๆ ไม่มีกำหนด

ใช้สัตว์กินตะกอน ( Detrivores Kits) สัตว์กินตะกอนเหล่านี้จะช่วยสวาปามตะกอนให้ และนำไปเป็นเนื้อเยื่อ
ส่วนตัวของมัน ( อย่าลืมกฏ 10 % หมายความว่า ตะกอนที่กินเข้าไป 10 % เท่านั้นที่กลายเป็นเนื้อเยื่อ และอีก
90 % จะเปลี่ยนไปเป็นอย่างอื่น รวมทั้งถ่ายออกมาเป็นตะกอนใหม่อีกต่างหาก บางทีตะกอนก็มีขนาดใหญ่กว่าเดิม )
สัตว์กินตะกอนเหล่านี้ ยกตัวอย่างเช่น ปูขนาดเล็กต่าง ๆ อย่าง ปูเสฉวน ( Hermits Crab ) ปูเชียร์ลีดเดอร์ ( Cheer
Leader Crab ) หอยฝาเดียวบางชนิด ไคตอนหรือลิ่นทะเล ( Chiton ) ปลาดาวบางชนิดโดยเฉพาะปลาดาวทราย
ปลาดาวเปราะ อีแปะทะเล ( แซนดอลล่าห์ Sand Dollars) ปลิงทะเล ( ชนิดไม่มีหนวด ) หอยสองฝาหลายชนิด
โกบี้อมทราย หนอนท่อดอกไม้ ( Feather Worm , Sabellede sp.) เป็นต้น ซึ่งบางตัวก็จะเป็นตัวช่วยกลับหน้าทราย
ให้ออกซิเจนลงสู่ทรายชั้นลึกๆ ให้ด้วย

ใช้การกรองแบบกายภาพ ( Mechanical Filtration ) สามารถศึกษาวิธีการของการกรองเชิงกายภาพได้ในบทความ
เรื่องของการกรองน้ำ และการกรองแบบนี้ เป็นวิธีที่สามารถป้องกันปัญหาตะกอนได้เนิ่น ๆ ร่วมกับโปรตีนสกิมเมอร์
แต่จะต้องมีการดูแลบ่อย ๆ การกรองเชิงกายภาพจะกรองสารอินทรีย์ที่เป็นตะกอนขนาดใหญ่ ก่อนที่จะกลายเป็นตะกอน
ขนาดเล็ก ที่จะถูกจับออกไปโดยโปรตีนสกิมเมอร์ แต่การกรองเชิงกาพก็ไม่สามารถกรองสารอินทรีย์ที่ละลายน้ำอยู่ได้

ใช้โปรตีนสกิมเมอร์ ( Protein Skimmer ) ซึ่งสามารถจับกับสารอินทรีย์ขนาดเล็กที่ละลายในน้ำและดันออกไปได้ ( แต่ก็
ไม่ได้หมายความว่า จับออกได้ทั้งหมด) มีสารอินทรีย์หลายชนิดที่ละลายน้ำดี ซึ่งโปรตีนสกิมเมอร์เองก็ไม่สามารถกำจัด
ออกไปได้ จึงต้องทำสารเหล่านี้ให้มีขนาดใหญ่เสียก่อน เช่นการตกตะกอน ( Flocculation ) หรือ เร่งให้ติดกับตะกอนมาก
ขึ้น หรือให้แพลงตอนพืชหรือสาหร่ายดูดซับไป และกำจัดสาหร่ายอีกที โดยใช้โปรตีนสกิมเมอร์หรือการดึงออกโดยตรง

การเร่งการตกตะกอนและกำจัดตะกอนออกโดยตรง ทำได้โดยการทำให้ pH ของน้ำมีค่าสูงคงที่ ( 8.3 ) และมีปริมาณ
แคลเซียม กับ คาร์บอเนต อย่างเพียงพอ เพื่อป้องกันการละลายออกของฟอสเฟต ( ในความเป็นจริงทำไม่ได้ทั้งหมด ) และ
ดึงตะกอนออก แพลงตอนรีฟเทคเอง ได้คิดค้นระบบกำจัดตะกอน Reef Environment Protecter TM ทั้งอย่างง่าย และระบบอัตโนมัติ
เพื่อลดภาระการ ดูแลของท่านผู้อ่าน ให้เลี้ยงตู้ทะเลได้อย่างสนุกสนานขึ้น ตู้ที่ใช้ระบบนี้จะเป็น ตู้ที่พื้นตู้โล่ง หรือ Bare Bottom เพื่อ
ที่จะกำจัดตะกอนได้ง่าย ไม่ติดเศษ ปะการัง และทำการติดตั้งระบบลงไป ตั้งแต่ตอนตั้งตู้ ก็จะสามารถลดภาระการดูแลของทุกท่านได้
ดีทีเดียว

การใช้สาหร่าย โดยเฉพาะสาหร่ายประเภท สาหร่ายขนาดใหญ่ ( Macroalgae ) พวกนี้ จะมีรากหยั่งเข้าไปบริเวณตะกอน และ
ทำการดูดเอาแอมโมเนีย และไนเตรต กับอินทรียสาร จากตะกอนโดยตรง จึงเป็นการลดขนาดตะกอน และป้องกันเกิดตะกอนขึ้นมาใหม่ จากการทดลอง ส่วนหนึ่ง พบว่า สาหร่ายสามารถใช้ได้ดีทีเดียว แต่ก็ไม่สามารถบำบัดตะกอนที่มีปริมาณมากมาย มหาศาลได้ เนื่องจากติดขัดที่อัตราการเจริญเติบโต รวมทั้งสาหร่ายมีความสามารถในการรุกราน ( Invasive ) โดยการแก่งแย่งที่ ดักตะกอนเพิ่มขึ้น บดลังแสงสว่าง และเปลี่ยนทิศทางการไหลของกระแสน้ำ ทำให้ปะการังที่ถูกสาหร่ายขึ้นมักจะตาย และกลายเป็นปุ๋ยให้สาหร่ายโตต่อไป
และถ้ามีปลากินสาหร่าย ก็จะปลูกสาหร่ายไม่ขึ้น การใช้สาหร่าย จึงควรใช้ในบริเวณที่สามารถจำกัดการเจริญเติบโตได้ เช่นใน
เรฟูเจียม รวมทั้ง จะต้องมีปลาหรือสัตว์ที่คอยกินสาหร่ายไม่ให้สาหร่าย เจริญเติบโตจนปะการังตาย สามารถอ่านบทความเกี่ยวกับ
ระบบกรองน้ำที่ใช้สาหร่ายและพืชกรองน้ำ ได้ที่ บทความเกี่ยวกับระบบ ATS

การนำตะกอนในตู้ปลาไปใช้ประโยชน์อื่น ๆ

ตะกอนที่ได้จากการเลี้ยง จะว่าไป ก็คือ ซากอาหารดี ๆ นี่เอง แม้ว่าในตู้ปะการังจะเป็นสิ่งที่มีโทษ แต่ในแง่มุมอื่น ตะกอนเหล่านี้มีความหมายต่อ
การนำไปใช้อย่างอื่นได้มากมาย เช่น

เป็นดินปลูกต้นกระบองเพชร พืชจำพวก แคคตัส และ ซัคคิวเลน อย่างสัปปะรด จะขึ้นดีในดินทราย และได้ปุ๋ยกับธาตุอาหารอย่างต่อเนื่อง ในอดีต
ดินทรายที่มันขึ้น ก็เป็นดินทรายที่มาจากก้นทะเล และตะกอนเหล่านี้ เอง กลับกลายเป็น ดินที่เหมาะที่สุดสำหรับการปลูกต้นแคคตัส เนื่องจากมัน
ไม่อุ้มน้ำมากเกินไป และยังประกอบด้วยธาตุอาหารกึ่งสำเร็จรูป ( พร้อมนำไปใช้มากกว่าปุ๋ยคอกที่เราใส่เสียอีก ) ทำให้แคคตัสเจริญเติบโตงดงาม
เพียงแค่ใช้ตะกอนอย่างเดียว

เราสามารถนำตะกอนไปผสมกับดินปลูกชนิดอื่น ๆ ได้อีก ทำให้ดินมีความร่วนซุย มีปุ๋ยเหมาะสม และมีแบคทีเรียที่พร้อมเจริญเติบโตเพื่อเป็นเกราะ
ทางชีวภาพกันเขื้อรา ที่เป็นศัตรูต่อพืช เช่นพวก Fusarium หรือพวกโรครากเน่า ฯลฯ ดีต่อการนำไปเลี้ยงต้นไม้หลากหลายชนิด

ตะกอนยังสามารถนำไปปลูกต้นไม้ป่าชายเลน ทำให้ต้นไม้ป่าชายเลนเหล่านี้ เจริญเติบโตได้ดี ออกผล( ฝัก) ดี สามารถนำฝักไปเพาะต่อไปได้

หากนำตะกอนไปหมักต่อไป จะได้ปุ๋ยมีคุณภาพสำหรับเลี้ยงแพลงตอนได้ แต่ควรจะมีการบำบัดกำจัดสปอร์เขื้อโรคอย่างเหมาะสม ไม่เช่นนั้นจะเกิดการ
ปนเปื้อนได้อย่างมากมาย