Zoanthids pox

โปรโตซัวกินกระดุม

ภัยอันตรายร้ายแรงสำหรับกระดุมสวย ๆ

กระดุม เป็น สัตว์จำพวกปะการังอ่อน ชนิดหนึ่งที่มีกลุ่มแยกต่างหากจากปะการังอ่อน และมีสีสวยงาม

กระดุมมันเลือกการสืบพันธุ์โดยวิธีแบ่งตัว ทำให้สามารถครอบครองพื้นที่ได้รวดเร็ว

ขณะเดียวกัน ก็เป็นอาหารอันโอชะสำหรับสัตว์ทะเลที่กินปะการัง อย่าง ปลาแองเจิล เป็นต้น

ในจำนวนกระดุม ก็มีกระดุมหลายพันธุ์ที่มีสีสดสวย และมีราคาแพง เนื่องจากนำเข้ามาจากต่างประเทศ

เรามักเรียกมันว่า กระดุมตองก้า ซึ่งบ่งบอกสถานที่มาของมัน

ปัญหาที่ผู้เลี้ยงกระดุมชนิดนี้พบบ่อย จะเป็นเรื่องของน้ำไม่ดี การดูแลไม่ดี นั่นคือสิ่งหลังที่เราค่อยพุดถึงกัน

เราพบว่า กระดุมชนิดนี้ สามารถติดโรค ๆ หนึ่งได้ไม่ยากเย็น

ทำให้เราต้องสูญเสียของดีไปมามาย

เราพบว่ามันจะกินกระดุมที่มาจากต่างประเทศเสียเป็นส่วนใหญ่

คาดเดาว่า กระดุมของไทย น่าจะมี ความทนทาน หรือ ภูมิคุ้มกันต่อมันพอสมควร

โดยเฉพาะพวก Protopalythoa จะมีภูมิคุ้มกันดีกว่า zoanthid หรือ epizoanthids

ปรสิตขนาดเล็ก กินกระดุม ( Zoanthids Pox)

เป็นปรสิตขนาดเล็กมาก มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า

เราจะสังเกตอาการได้ว่า กระดุมบานอยู่ดี ๆ ก็หุบหายไป

แล้วก็เกิดอาการเน่าลุกลาม

เดิม เราเชื่อว่า มันเกิดมาจากเชื้อแบคทีเรียชนิดไม่ใช้ออกซิเจน

หรือพวก Beggathoa sp. เป็นสาเหตุของโรค

แต่ก็ไม่วาย มีคำถามว่า

ถ้าหาก เราให้ออกซิเจนเพียงพอ กระดุมชิ้นนั้น ก็ไม่น่า ตาย

แต่ผลการทดสอบ กลับไม่ใช่ เพราะ Beggathoa ยังลุกลามอยู่ได้ แม้กระทั่งน้ำที่มีค่า ORP สูงพอสมควร

จึงเกิดมีสมมุติฐานใหม่ว่า

ถ้าหาก ความจริง คือ Beggathoa มันเป็นพระรอง หล่ะ มันมากินซากกระดุมที่ตายไปแล้ว

ทำให้แม้จะเพิ่มออกซิเจน แต่ความหมักหมม ก็ยังไม่เปลี่ยนแปลง เพราะมันเป็น ซาก ของกระดุม

Beggathoa จึงเจริญเติบโตได้ ดังนั้น พระเอก คือ ใคร? พระเอก ที่ทำให้เราต้องเผชิญความสูญเสีย

และนั่นก็จะกลับกลายเป็น ผู้ร้ายตัวเอ้ สำหรับเรา

วันนี้ เราค้นพบ มันแล้ว.....

อาการที่เราสามารถพบได้

เราจะพบว่า กระดุม มันบานอยู่ดี ๆ แล้วก็เริ่มมีเมือกมาก ต่อมา มันก็หุบ ขณะเดียวกัน มันจะมีรอยแตก เหมือนผิวลอก

บางทีก็ผ่าครึ่งโพลิปเลย ดมดู กลิ่นจะแปลกไป คลับคล้ายคลับคลากับหอยแครงลวกที่กำลังเริ่มเน่า

หากเราแกะเอารอยแตกออก บางครั้งจะมีของเหลวสีน้ำตาล นั่นก็คือ หนอง ที่อยู่ในกระดุม ผสมกับเชื้อโรคจำนวนมหาศาล

เราก็เลยเอาหนองนั้น มาส่องกล้องจุลทรรศน์ดู

จากภาพขยาย 300 เท่า ดังนั้น ขนาดตัวจริงของมันโดยประมาณคือ 0,03 มิลลิเมตร

วงจรชีวิต

เนื่องจากยังเป็นตัวใหม่ที่พึ่งค้นพบจึงยังไม่ทราบวงจรชีวิตที่แท้จริง

คาดเดาวงจรชีวิตจากตู้เลี้ยงปลาได้ดังนี้

cyst --> สภาพแวดล้อมเหมาะสม --> ฟักเป็นตัว --> กิน DOC อินทรีย์ที่ลอยตามน้ำ --> ระยะติดต่อ --> เกาะติดกับกระดุม โดยมี receptor กับเมือกของกระดุม --> เจาะเข้าเนื้อกระดุม --> อาศัยใน Extracellular Fluid และคอยกินเซลกระดุมเป็นอาหาร --> ขยายพันธุ์สร้าง Cyst ภายในเนื้อกระดุม --> Cyst ฟักในกระดุม และ เติบโตออกมากินเนื้อกระดุมอันเดิมต่อไป --> กระดุมเริ่มตาย ผิวภายนอกเริ่มผุพัง --> Cyst ออกมาภายนอก --> Cyst ภายในน้ำ พร้อมที่จะฟักตัวและติดเชื้อกับกระดุมก้อนอื่นต่อไป

การรักษา

แยกกระดุมที่ติดเชื้อออกจากกระดุมที่ไม่ติดเชื้อทันที

กระเทาะเอากระดุมส่วนที่ยังไม่ติดเชื้อแยกเลี้ยงต่างหาก

กระดุมที่ติดเชื้อแล้ว หากอาการไม่ดี ให้ทิ้งเสีย ห้ามเสียดาย หรือ จะเอาไปเลี้ยงในตู้พยาบาลต่างหากแยกจากอันอื่น

กระดุมที่เนื้อยุ่ยแล้วจะเกิดแบคทีเรียไร้ออกซิเจนมากิน ให้ลอกเอาเนื้อกระดุมออกจากหินเสีย จะได้ลดภาวะของเสียน้ำเน่าจากซากกระดุม

กระดุมที่ยังดีแต่อยู่ก้อนเดียวกับกระดุมที่ติดเชื้อแล้วหรือ อยู่บริเวณใกล้เคียงกันให้ เอามารักษาในตู้พยาบาลต่างหาก

ให้ยา Zoa Rescue ผสมน้ำในอัตราส่วน 1 cc ต่อน้ำทะเลในตู้ 1 ลิตร แช่กระดุมที่ยังปกติในน้ำผสมยา 15 นาที แล้วล้างเอายาออก ใส่คืนตู้ เพื่อป้องกันการติดเชื้อ แต่หากอาการติดเชื้อรุนแรงลามไปหลายก้อน ให้เลี้ยงกระดุมในตู้พยาบาล ใส่ Zoa Rescue ทั้ง A และ B 1 cc ต่อน้ำ 50 ลิตร แล้วเติม อัตราส่วน 1 cc ต่อน้ำ 100 ลิตร ทุกวัน จนไม่แสดงอาการติดเชื้อ หรือ อาการดีขึ้นจนหาย จึงนำมาเลี้ยงในตู้ปกติ

การป้องกัน

1. Dip กระดุมทุกชิ้นก่อนเอามาเลี้ยงในตู้
2. ใช้ตู้พักดูอาการก่อนนำลงตู้หลัก
3. พยายามกำจัดตะกอนในตู้ออกบ่อย ๆ พบว่าช่วยตัดวงจรการแพร่ระบาดได้พอสมควร
4. เลี้ยงในน้ำที่มี ORP สูง ๆ เช่นน้ำ ที่มี uv หรือ ใช้ Ozone ร่วมกับ ORP Controller
5. เลี้ยงสัตว์จำพวก microfilter feeder เช่น ฟองน้ำ tunicate
   ( ต้องควบคุมให้ดี เพราะอาจเป็นตัวอันตรายแทน )

ศัตรูอื่น ๆ ของกระดุม

• ปลาที่คอยกินกระดุมอย่างแองเจิล
• ตะกอน
• สาหร่ายชนิดต่าง ๆ
• Zoa 's Eating Nudibranch ทากกินกระดุม
• Sea Spider แมงมุมทะเล 6 ขา

มีคำถาม ข้อสงสัย โพสต์ได้ที่บอร์ดสนทนาได้เลยครับ

เรื่อง และ ภาพ โดย

Plankton Reettech Team

์Naturalized your Home

อ้างอิง References

www.zoaid.com.