ZOANTHID ID GUIDE AND PIC

ข้อมูลเกี่ยวกับกระดุม

กระดุม หรือ ที่เราเรียกกันว่า โซส์ ย่อมาจาก zoanthids หรือ Zo's มีชื่อเรียกภาษาอังกฤษว่า button anemone หรือ colonial anemone กระดุมนี้จัดเป็นปะการังอ่อนชนิดหนึ่งที่เลี้ยงง่าย ในระดับเริ่มต้น มีหลากสีสัน และที่สำคัญคือเป็นปะการังที่ไม่ผิดกฏหมายพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 ดังนั้น กระดุมจึงเป็นสัตว์ทะเลที่สามารถพบเห็นได้ตามร้านขายสัตว์ทะเลสวยงามทั่วไป

ข้อมูลอนุกรมวิธาน

Kingdom : Animalia

Phylum : Cnidaria

Class : Anthozoa

Subclass: Hexocorallia ( Zoantharia )

Order : Zoanthidea ( Zoanthiniaria )

Suborder : Brachycnemina

• Family Zoanthidae
• Family Neozoanthidae

Suborder : Macrocnemina

• Family Epizoanthidae
• Family Parazoanthidae

Family Zoanthidae

• Acrozoanthus (Stick Polyp) กระดุมที่มีหนวดยาว ฐานยื่นออก
• Isaurus มีลักษณะเป็นคล้าย ๆ ก้านไม้ขีด
• Palythoa กระดุมสีน้ำตาลเขียว ตัวโพลิปฝังในฐาน
• Protopalythoa กระดุมสีเขียว น้ำตาล ตัวโพลิปยื่นยาวจากฐาน
• Zoanthus ( Button Anemone ) เป็นกระดุมหลากส

Family Neozoanthidae

Family Epizoanthidae

• Epizoanthus ( Colonial Anemone ) กระดุมขนาดเล็ก

Family Parazoanthidae

• Parazoanthus

ตู้ที่เหมาะสมกับการเลี้ยงกระดุม

จริง ๆ แล้วกระดุมเป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังจำพวกกลุ่มปะการังที่จัดอยู่ในขั้นที่เลี้ยงง่าย เหมาะกับผู้เริ่มต้นเลี้ยงและสามารถแพร่ขยายพันธุ์ได้เร็วโดยวิธีแบ่งตัว ดังนั้น ในธรรมชาติ จึงมีผู้ล่าที่กินกระดุมมากมาย แต่ในขณะเดียวกัน ก็ยังมีคนที่ไม่เข้าใจความต้องการพื้นฐานของกระดุมที่เพียงพอ จึงทำให้กระดุมที่เลี้ยงไว้โทรมลง และตายในที่สุด จากประสบการณ์ของแพลงตอน จึงรวบรวมมาเป็นปัจจัย 4 ดังนี้

ปัจจัยที่ 1 อาหาร

อาหารสำหรับกระดุม นั้น หากท่านผู้เลี้ยงได้ถามร้านที่ขาย ส่วนมาก จะตอบคำถามนี้ว่า "ให้อาหารน้ำ" ซึ่งมักจะทำให้ผู้เลี้ยงใหม่ ๆ ทำตามและไม่เข้าใจ ที่มาของคำตอบเหล่านี้ มาจากความรู้สึกของผู้ตอบที่เข้าใจว่าผู้เลี้ยงคิดว่ามันต้องกินอะไรซักอย่าง ดังนั้นต้องใส่อะไรเข้าไปให้มันกิน ซึ่งคำตอบที่ตรงใจผู้เลี้ยงที่สุดคือ ใส่อาหารลงไป และผู้ขายหลายคน โดยเฉพาะคนที่ไม่รู้จักคุ้นเคยกับวิชาการเพียงพอ จะจำเพียงแค่ว่า "ถ้าเป็นปลาก็ให้อาหารเม็ด หรือไรทะเล ถ้าเป็นปลากินเนื้อ ให้กุ้ง ถ้าเป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังอย่างก้นตู้ ก็ให้อาหารน้ำ" เป็นสูตรท่องจำที่ทำให้ผู้เลี้ยงเกิดพลาดท่ามาหลายราย

กระดุมเป็นสัตว์ แน่นอนว่า จะต้องกินอาหาร อาหารของกระดุมนั้นหากย้อนไปถึงข้อมูลของ Eric Borneman จะพบว่าอาหารที่กระดุมได้รับ จะได้รับมาจากการสังเคราะห์แสงของสาหร่ายเซลเดียว Zooxanthellae ในตัวกระดุมเสียส่วนใหญ่ หรือทั้งหมดเลยก็เป็นได้

จากประสบการณ์การเลี้ยงของแพลงตอนพบว่า ยิ่งให้แสงกับกระดุมมากเท่าไหร่ กระดุมก็ยิ่งบานดีและโตเร็วเท่านั้น Mr.แพลงตอน เคยให้แสงขนาด 400 W MH 6500 K ห่างจากตัวกระดุมที่อยู่ใต้หลอดราว ๆ 2 ฟุต พบว่า กระดุมโตเร็วมาก ขณะที่ใช้ 400 W MH 20000 K กระดุมจะโตช้ากว่าเล็กน้อย และ ถ้าให้ 150 W MH 20000 K ที่ความห่างจากหลอด 1.5 ฟุต กระดุมชนิด Palythoa จะบานได้ พอประทังชีวิตอยู่ได้ แต่โตไม่เร็ว และถ้าหากใช้หลอดฟลูออเรศเซนต์ ใหม่ ๆ20 วัตต์ 20000 K 2 หลอด + 6500 K 1 หลอด พร้อม Reflector และวางกระดุมห่างจากหลอด ครึ่ง ฟุต กระดุมจะบานได้ช่วง 3 เดือนแรก แต่ไม่ลามออกมา พอพ้น 3 เดือน กระดุม จะเริ่มหดหายไป และสลายไปในเวลา 6 เดือน ทั้ง ๆ ที่มีการให้อาหารน้ำ ตามปกติ สัปดาห์ละ 1 - 2 ครั้ง

นั่นแสดงว่า การให้แสง สำคัญต่อการเลี้ยงกระดุมมาก ๆ เลยทีเดียว

จากการสังเกต ความต้องการแสงของกระดุมจะมีอยู่ 2 ประเภทใหญ่ ๆ

• ประเภทแรก ( ต่อไปขอเรียกว่าประเภท A ) ต้องการแสงอย่างมากและแรง ประเภทนี้เป็นกระดุมกลุ่ม Palythoa และ Protopalythoa หรือที่เราพบตามตลาดตระกูล เยลโล่โพลิป กระดุมเขียว กระดุมทอง กระดุม PE( People Eater ) กระดุมแดง กระดุมชมพู ประเภทนี้ จะต้องการแสงสว่างมาก ๆ เป็นพิเศษและจะโตเร็วมากหากได้รับแสงมาก ถ้าได้แสงมากจะทนต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมอื่น ๆ ได้เป็นอย่างดี หากไม่ค่อยได้แสง ความทนทานจะลดลงมา แต่ถ้าเป็นกระดุมเขียวจะทนทานดีเป็นพิเศษ หากแสงน้อย ก็สามารถมีชีวิตอยู่ได้แต่จะไม่ค่อยโต กระดุมประเภทนี้ บางตัวจะสามารถจับกินแพลงตอนได้ ทำให้โตเร็วขึ้นอีก เช่นพวก กระดุมแดงเป็นต้น
• ประเภทที่สอง ( ต่อไปขอเรียกว่า ประเภท B ) เป็นกระดุมที่ต้องการแสงมาก แต่ก็ไม่แรงจัดนัก รวมทั้งไม่ค่อยทนต่อแสงสว่างมาก ๆ จนเกินไป และอาจมีการไม่ยอมบานได้ โดยคร่าว ๆ จะเป็นกระดุมในกลุ่มที่มีสีสันสวยงาม โพลิปมักมีขนาดเล็กกว่าแบบแรก เช่นพวก กระดุมฟ้า กระดุมเหลือง กระดุมเขียวแดงหลากสี กระดุมจากตองก้า เป็นต้น กระดุมประเภทนี้ มักมีปัญหากับพวกสาหร่ายขน ( hair algae และ Turf Algae ) ที่ไม่สามารถแข่งขันกับสาหร่ายชนิดนี้ได้ จึงมีปัญหาในการเติบโตมากกว่า แต่หากได้อยู่ในสภาพน้ำที่มีคุณภาพดี ๆ เช่นน้ำในแนวปะการัง จะเจริญเติบโตได้เร็วมาก

ปัจจัยที่ 2 สภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัย

กระดุมจัดเป็นปะการังที่สามารถปรับตัวได้กว้าง และหลากหลาย ( โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเทียบกับ SPS ) ดังนั้นกระดุมจึงสามารถทนต่อสภาพแวดล้อมที่ไม่ดีได้ ทำให้ผู้ที่ไม่เคยเลี้ยงตู้ทะเลและมีโอกาสทำให้ของเสียคั่งค้างในตู้จากการดูแลที่ไม่ถูกต้องนั้น สามารถเลี้ยงกระดุมได้ดีกว่าปะการังอื่น ๆ มากมาย

สภาพแวดล้อมที่ 1 - คุณสมบัติทางเคมีของน้ำทะเล

อย่างที่กล่าวแต่ต้นว่า กระดุมสามารถทนต่อสภาพแวดล้อมที่ไม่ดีได้ แต่ก็ไม่ได้หมายความว่า กระดุมจะชอบสภาพแวดล้อมที่ไม่ดีได้เสมอไป ดังนั้นหากใช้น้ำทะเลที่มีคุณภาพสูงมาเลี้ยง กระดุมก็จะบานดีกว่าอย่างแน่นอน

จากประสบการณ์ของแพลงตอน พบว่า เราสามารถแยกกระดุมได้ 2 ประเภท เช่นเดียวกับข้างบน ประเภท A นั้นดูจะทนต่อสภาพน้ำได้ดีกว่า ขณะที่ประเภท B จะทนต่อสภาพน้ำที่ไม่ดีได้ไม่นานนัก

สภาพแวดล้อมที่ 2 - คลื่นและกระแสน้ำ

ตามรูปร่างสันฐานของกระดุม เป็นเหมือนแพที่มีนิ้วยื่นออกมา รูปร่างเช่นนี้เหมาะสมกับการเก็บตะกอนเอาไว้ กระดุมส่วนใหญ่จึงชอบให้มีกระแสน้ำไหลเอื่อย ๆ และพัดไปกลับเบา ๆ ร่วมกับมีกระแสน้ำแรง ๆ พัดไปกลับเป็นระยะ เพื่อปัดเป่าตะกอนออกไป ดังนี้นการจัดวางกระแสน้ำที่เหมาะสม จึงควรเป็นกระแสน้ำไหลพัดไปมาหลายทิศทางและไม่แรงไป แล้วมีคลื่นเทเป็นระยะ ๆ ทุก 10 นาที จะเหมาะสมมาก แต่การจัดกระแสน้ำแบบนี้ค่อนข้างยาก หากทำให้ง่ายเข้าคือ ใช้ปั๊มน้ำยิงกระทบกระจกแล้วจึงกระทบกระดุม ก็จะได้กระแสน้ำพอดี ๆ และใช้ลูกยางคอยเป่าฝุ่นตะกอนให้หลุดทุกสัปดาห์ ก็พอไหว

สภาพแวดล้อมที่ 3 - แสงและอุณหภูมิ

ตามที่กล่าวข้างต้น แสงมีความสำคัญคือเป็นที่มาของอาหารของกระดุม แสงจึงควรจะแรง และถ้าใช้แสงในช่วงที่เหมาะสมก็จะทำให้กระดุมเติบโตได้ดี ขณะที่ถ้าให้แสงมาก ก็จะทำให้อุณหภูมิขึ้นตาม อุณหภูมิที่ควรจะเป็นควรอยู่ไม่เกิน 31 องศา ( ปะการังทั่วไปควรอยู่ที่ไม่เกิน 29 องศา เซลเซียส แต่กระดุมทนกว่านั้นเล็กน้อย ) อุณหภูมิที่เหมาะสมจะเป็นประมาณ 27 - 28 องศา จะดีที่สุด

ปัจจัยที่ 3 โรคและศัตรู

โรคและศัตรูของกระดุม แพลงตอนขอแบ่งเป็น

1.โรคที่เป็นเชื้อโรค ได้แก่พวกที่ทำตัวเป็นเชื้อโรคขนาดเล็กทั้งหลาย เช่นแบคทีเรีย โปรโตซัว

2. ศัตรูที่ทำตัวเป็น ปรสิต หรือ pest ได้แก่พวก ทากกินกระดุม sea spider พวกนี้อาจดูดน้ำเลี้ยงกระดุมหรือเกาะแล้วทำให้กระดุมไม่บานก็ได้

3. ศัตรูที่กินกระดุมโดยตรง เช่นพวก ปลาผีเสื้อ โนรี กุ้งมดแดง เป็นต้น

4. ศัตรูที่แย่งพื้นที่และแสงสว่างในการเจริญเติบโต เช่นพวกปะการังที่อยู่ในที่สูงบังแสง หรือสาหร่ายต่างๆ ที่เจริญเติบโตเร็ว

5. ศัตรูที่ส่งสารเคมีออกมาทำลายกระดุม เช่น หนวด sweeper tentacle ของปะการัง LPS , Aiptasia , Anemone หรือ พวกสารพิษที่ขับออกมาโดยสาหร่ายและปะการังบางชนิดรวมถึงฟองน้ำ ที่กระดุมไม่สามารถทนได้

จากทีแพลงตอนกล่าวมา หากเป็นศัตรูก็ต้องกำจัดหรือพยายามลดปริมาณให้มากที่สุดอาจใช้วิธีธรรมชาติช่วยควบคุม หรือ ตัวยากำจัด หรือ วิธีอื่น ๆ ขณะที่ข้อ 5 บางครั้งเราไม่สามารถกำจัดได้ เราอาจใช้ Activated Carbon ช่วยดูดซับสารพิษส่วนเกินไปก่อนแล้วเปลี่ยนบ่อย ๆ แทน

ปัจจัยที่ 4 เพื่อนร่วมตู้ที่เป็นประโยชน์

กระดุมสามารถเจริญเติบโตได้ดี ถ้าหากมีเพื่อนร่วมตู้ที่มีประโยชน์ สามารถจัดกลุ่มเพื่อนร่วมตู้ได้ดังนี้

1. เพื่อนร่วมตู้ที่คอยกินตะไคร่ เนื่องจากตะไคร่ ( Cyanobacteria ) จะมีความเป็นพิษต่อกระดุมและสัตว์อื่น ๆ ค่อนข้างสูง สัตว์ที่คอยกิน ตะไคร่จึงมีความสำคัญมาก เหล่านี้ได้แก่ พวกพอดชนิดต่าง ๆ bristle worm แม่เพรียง หอยฝาเดียวโดยเฉพาะ หอยนมสาว ( Turbo snail, trochus snail ) หอยขี้นก ( Nerite snail) หอย Cerith snail , หอยปิระมิด ( Limpet) หอยเป๋าฮื้อ ( Abalone ) ปลาเบลนนี่ เม่นทะเล ฯลฯ
2. เพื่อนร่วมตู้ที่คอยกินสาหร่าย เนื่องจากสาหร่ายจะโตปกคลุมกระดุมมาก พวกนี้เช่น ปูเสฉวน เม่นทะเลบางชนิด ปลาตระกูลแท้งค์ หรือขี้ตังเป็ด
3. เพื่อนร่วมตู้ที่คิดกำจัดศัตรู เช่น ปลานกแก้ว Moonwrasse ปลาผีเสื้อนกกระจิบ ( กิน aiptasia ) กุ้ง peppermint เป็นต้น
4. เพื่อนที่คอยกินซากอาหาร ซึ่งจะเป็นของเสียต่อไปถ้าไม่มีเพื่อนเหล่านี้ เช่น หนอนท่อดอกไม้ ( Serpulid ,Sabellede ) ,ปลาโกบี้อมทราย , ปูเสฉวน , กุ้งตัวเล็กชนิดต่าง ๆ

กระดุมกับชื่อเรียกสามัญ

ปัจจุบันคนเลี้ยงที่เล่นเกี่ยวกับกระดุมมีหลากหลาย ทำให้กระดุมมีชื่อเรียกต่าง ๆ กัน เพื่อความเข้าใจเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน แพลงตอน จึงรวบรวมมาให้ได้ชมกัน

หมายเลข	0รูป	ชื่อ	วิธีการเลี้ยง
1		007 Golden Eye
2		Alelis Blues
3		Alien Eye
4		Aoi
5		Aquaman Blue
6		Aqua Splatter
7		Armagedon
8		Armor of God
9		Aspen
10		Asterina Pink
11		Baby Black Blue
12		Baby Got Back
13		Bam Bam Orange
14		Beta Eyes
15		Black Pearls
16		Blades' Steel Blues
17		Blood wine
18		Blowpop
19		Blue Bullseye
20		Blue Sunshine
21		Blue Abyss
22		Blue and Gold
23		BlueBerries
24		Blueberry violet
25		Blue Eyed Dragon
26		Blue Eyed Girl
27		Blue Halo
28		Blue Ice
29		Blue Kisses
30		Blue Orgassm
31		Blues Clues
32		Blue Star
33		Bumble bees
34		Butterfly Wings
35		Caribbean Beauties
36		Cat Eyes
37		Celestial
38		Chameleon People Charmer
39		Chocolate Mint
40		Coco's Pink
41		Copper
42		Copper Ring
43		Crayola Color Changer
44		Creamsicle
45		Crying Oranges
46		Dalmatian with Blue Eyes
47		DayTrippers
48		Demon Eyes
49		Dragon Eyes
50		Dragon Fire
51		Eagle eye
52		Eclipse
53		Eclipse Yellow
54		Emeralds on Fire
55		Enigma
56		Envy Orange
57		Evilmel's Green Skirts
58		Electric Alien Eyes
59		Envy Red
60		Eye of Rah
61		Feeling Peachy
62		Fire and Ice
63		Fire in the Sky
64		Flaming Meanie Greenie
65		Galaxy Blues
66		Gijoe
67		Goochsters
68		Gorilla nipples
69		Grateful Dead
70		Green Bay Packers
71		Green Crossetes
72		Green Eggs
73		Green Flame
74		Green Implosion
75		Green PE (Green People Eaters)
76		Green Stardust PE
77		Gumball Machine Cracker
78		Halloween
79		Hell's Fire
80		Herman Red
81		Hippies
82		Horizons
83		Iceberg
84		Icey Star
85		Is It Nippy In Here
86		Jade Ring
87		Kedd Red
88		Kiwi Krush
89		Kryptonite
90		Landthanide Star
91		Latina Lips
92		Lemon & Lime
93		Lemmon Lime Burst
94		Lord of the Rings
95		Lunar Eclipse
96		Mabs Purple
97		Martian Reds
98		Mean Green
99		Mellow Yellow
100.1		Milky Way
100		Mint Chocolate
101		Monster Lips
102		Montezumas' Revenge
103		Neon Eye's Mix
104		Neon Green
105		Neon Sky
106		Northern Lights
107		Nuclear Blues
108		Olauda Hequiano
109		OPE ( Orange People Eaters )
110		Orange Delight
111		Orange Nipples
		Oreos
112		Peanut Butter Cups
113		PHE ( Purple Hearted Zoos )
114		PHE Red Ring
115		Piercing Teal
116		Pink Auroras
117		Pink Freckled Purples
118		Pink Elephant Paly's
119		Pink Eye
120		Pink Panther
121		Pink Sparkle
122		Pink Sparkle
123		Pirates Booty
124		PPE ( Purple People Eaters)
125		Pretty Penny
126		PRPE ( Pink Rim People Eater)
127		Pucker Pinks
128		Purple Death
129		Purple Haze
130		Purple Passion
131		Purple Smoke
132		Radioactive Dragoneye
133		Rainbow
134		Raspberry
135		Raspberry Redd
136		Raspberry Limeades
137		Razzberry Creme
138		Ring of Fire
139		RPE ( Red People Eaters)
140		Ruby Glow
141		Ruby Red
142		Safecracker
143		Safecracker- Bali
144		Seafoam Saturns
145		Snow Flakes
146		Solar
147		Sour Apple
148		Sparkeling Bubble Gum
149		Speckled Flowers
150		Star Apple Purple
151		Stardust PE ( Stardust People Eaters )
152		Starry Night PE
153		Strawberry Krush
154		Sunburst
155		Supernova
156		Sweetpink
157		Taylor's Holy Grail
158		The Shiznit
159		Tickle Me Pink
160		Tidal Zone Aqua
161		True Yellow
162		Tubs Blues
163		Twilight Pink
164		Volcano Palys
165		Volsorange
166		Watermelon
167		Watermelon Pink
168		Whamnwatermelon
169		Wildfire
170		Xmas
171		Yellow Brick Road
172		Yellow Eagle Eyes
173		Yellow Mellow
174		Yellow Submarine
175		Zombie Eye

Thanks for Data and Pics from ZoaID.com